D&u" />
İSG Katip Giriş
2014 yılı SGK istatistik bilgilerine göre iş kazaları

Dünyada ve ülkemizde; sanayileşme ile birlikte yoğun makineleşme ve üretimde kullanılan yüzlerce kimyasal maddenin yol açtığı iş kazaları ve meslek hastalıkları, çağımızın önemli bir problemi haline gelmiştir. İş kazaları ve meslek hastalıkları ülkemizde ve dünyada büyük kayıplara neden olmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü kaynaklarına göre dünyada her yıl 340 milyon iş kazası meydana gelmekte ve bu iş kazaları neticesinde her yıl iki milyondan fazla insan hayatını kaybetmektedir. Ülkemizde de her yıl yüz bini aşan iş kazası gerçekleşmekte ve bunların neticesinde iki bine yaklaşan vatandaşımız hayatını kaybetmektedir. Ayrıca iş kazası ve meslek hastalığı neticesinde ortaya çıkan işgünü ve maliyet kayıpların gayrisafi milli hâsılıya çok fazla zarara uğratmaktadır.

 

Sanayileşme ve kalkınmanın bedeli; iyi eğitilmemiş, yeterli derecede beslenemeyen, iş kazalarından ve meslek hastalıklarından gereği gibi korunamayan, işsiz kalma ve işini kaybetme korkusu yaşayan, örgütlenmeleri engellenen, sosyal güvenliğinden endişe duyan bir çalışan kesim yaratmak olmamalıdır. Kısacası; insanın refahı, mutluluğu, sağlığı ve güvenliğinden ödün veren bir sanayileşme ve kalkınma anlayışı 21 yüzyılın vizyonu olarak benimsenemez.

 

İş sağlığı ve güvenliği, tıbbın, tekniğin ve diğer bilim dallarının çalışma alanı olmuştur. Teknolojik gelişmenin süreklilik arz etmesi nedeniyle her gün çalışma alanlarına katılan yeni iş kolları, kimyasal maddeler, makine ve teçhizatlar bu konu üzerinde çalışmanın kesintisiz olmasını ve yeni teknoloji ile karşılaşılan yeni sorunların araştırılmasını ve çözümlenmeye çalışılmasını gerektirmektedir.

 

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 2013 Yılı İşçi Görünümü Raporu verilerine göre dünyada;
* 1,1 milyar işçi günlük 4 dolara çalışıyor.
* 50 milyon kadın ev işçiliği yapıyor.
* 168 milyon çocuk işçi var.
* 232 milyon kişi memleket ve ülkelerini terk etmiş göçmen işçi olarak çalışıyor.
* Her dakika ise 4 işçi, iş kaynaklı hastalık veya kazalardan dolayı hayatını kaybediyor.

 

Ülkemizde de her yıl yüz binleri aşan iş kazası ve bunların neticesinde iki bin civarında çalışan hayatını kaybetmektedir. Bu kayıpların yanında, iş kazası ve meslek hastalığının yıllık ülkemize maliyeti 10 milyar dolar civarındadır.

 

6331 ve 5110 sayılı kanunlara göre sigortalı çalışanların uğradığı tüm iş kazalarının SGK’na raporlama ve kolluk kuvvetlerine bildirim sorumluluğu işverene aittir. Bu bildirimler SGK tarafından Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tanımları ve Avrupa Birliği istatistik metodolojisi baz alınarak yıllık olarak derlenip sınıflandırılmakta ve ilgili taraflarla paylaşılmaktadır. 2014 yılına ait veriler SGK tarafından 2015 yılı Kasım ayında yayınlanmıştır.

 

SGK istatistiklerine göre çalışan sayısı 2013 yılında 18,9 milyon'dan %5 artışla 2014 yılında 19.821.822 kişiye ulaşmıştır. Sigortalı çalışanların %70'i işçi, %15'i esnaf gerş kalan memur olarak dağılmaktadır. 14 milyona yakın işçilerden 8,5 milyonu çalışan sayısı 50 ve üzerinde olan işyerlerinde çalışırken bunun yarısı kadarı da çalışan sayısı 10 ve altında olan işyerlerinde çalışmaktadır.

 

Türkiye’de 2014 yılı itibarıyla bir veya daha fazla sigortalı işçi çalıştıran işyeri sayısı 1.679.990 adettir. Bu işyerlerinin %85’ine karşılık gelen 1.434.262 adedinde 10 kişinin altında personel çalışmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu rakamlarına göre Türkiye’de 2015 yılı itibarıyla herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların (kayıtdışı) oranı %35,1 dir. Bu oran 2013 yılında %33,9 olduğu son zamanlarda 3 milyona yaklaşan Suriye'li göçmenler ile ulusal ve global alandaki ekonomik sıkıntılar  kayıt dışı istihdamı daha da arttırabilir.

 

2013 yılından itibaren iş kazası bildirim formunun elektronik ortamda alınmaya başlanması ile iş kazası geçiren tüm sigortalı sayılarına ait veriler Avrupa Birliği Standartları (ESAW) dikkate alınarak verilmeye başlanmıştır. 2013 yılında 191.389 olan iş kazası bildirimi sayısı yaklaşık %15 artışla 2014 yılında 221.366’ya yükselmiştir.

 

2014 yılında İş Kazası Sıklık Hızı da, İş Kazası Ağırlık Oranı da Arttı...

“iş kazası sıklık hızı” olarak ifade edilen, her 1.000. 000 çalışma saatinde meydana gelen iş kazası sayısı, 2013 yılında 5.88 iken 2014 yılında iş kazası sıklık hızı 6.51 olarak gerçekleşti. İş kazası sıklık hızı ayrıca çalışan her 100 kişiden kaza geçirenlerin sayısı ile de ifade edilmektedir. SGK İstatistiklerine göre; 2014 yılında çalışan her 100 kişiden 1.47’ si iş kazası geçirmiştir, 2013 yılında çalışan her 100 kişiden 1.32’si iş kazası geçirmişti.

 

İş kazasına ilişkin değerlendirmelerde kullanılan kavramlardan birisi de iş kazası ağırlık hızı kavramıdır. İş kazası ağırlık hızı iki şekilde ifade edilir. Birincisi çalışılan her 1.000.000 saatte kaybedilen iş günü sayısıdır, 2014 yılında her 1.000.000 çalışma saatinde iş kazası nedeni ile 514 gün kaybedilmiştir, 2013 yılında bu rakam 507 gün idi. İş kazası ağırlık hızının hesaplanmasına ilişkin diğer yöntem çalışılan her 100 saatte iş kazası sonucu kaç saatin kaybedildiğidir. 2014 yılında çalışılan her 100 saat sonucu, 0.41 saat kaybedilmiştir. 2013 yılında da İş kazası ağırlık hızı 0.41 idi. İş kazası sıklık hızının artmış olması, iş kazası sayısının artma nedeninin çalışan sayısının artması olmadığını, kazaların çalışan sayısına oranla da arttığını, iş kazası ağırlık hızının artması da, kazaların daha ağır şekilde sonuçlandığını gösterir. (Kaynak, B.Tekin)

 

Bazı notasyonları olayı iyi belirtmek için kendimizde oluşturabiliriz. Bunlardan biri, İş Kazası Ölüm Hızı ki, 100.000 kişide ölen çalışan sayısı olarak ifade edebiliriz. Diğer notasyon ise, Sürekli iş görememezlik hızıdır. bu da 100.000 kişide iş görememezlik (vücutta %10'Un üzerinde işlev kaybı) diye ifade eder. Türkiye’de 2014 yılında 221.366 adet iş kazası bildirimi yapılmış, bunlardan 1626 adedi ölümle, 1421 adedi ise sürekli işgörememezlik ile (vücutta %10 un üzerinde işlev kaybı) sonuçlanmıştır. İş kazası ve sürekli işgörememezlik hızlarında son on yılda hafif bir azalış trendinde olduğunu söyleyebiliriz. 2014 yılında Soma’da meydana gelen elim iş kazasında 301 maden işçimizin yaşamına mal olmuştur. Bu facia gerçekleşmeseydi iş kazası ölüm hızı 10.0’da olacaktı. Tüm AB ülkeleri için iş kazası ölüm hızının 100.000 çalışana 4 kişinin altında olduğu ve ortalama 1,5 kişi olduğu dikkate alınırsa iş kazalarını önlemek için alınacak çok yolumuz olduğu görülmektedir.

 

yillara gore avrupadaki is kazasi olum hizlari

 

 

 

 

 

2014 yılında 494 çalışana meslek hastalığı teşhisi konuldu, ancak bunlardan 230’una sigortalılığı sona erdikten sonra meslek hastalığı konulmuştur. 2014 yılında 19.821.822 aktif sigortalının bulunduğu ülkemizde uluslararası normlara göre asgari 79.288 meslek hastalığının tespit edilmesi gerekirdi. 2014 yılında Türkiye’deki iş kazalarının %44,1’i, ölümlerin ise %71’i dört sektörde meydana gelmiştir. Oysa ki bu dört sektör toplam istihdamın sadece %18,7’sini oluşturmaktadır. Bunlar madencilik, metal/makine, inşaat ve kara taşımacılığı işkollarıdır. (Kaynak, K.Üçüncü)

 

İşyeri Büyüklüğüne Göre İş Kazaları

Ölüm sıklığının en fazla 10-199 arası kişi çalıştıran işyerlerinde olduğu ve işyerlerinin yaklaşık %15’ini inşaat faaliyetleri oluşturmaktadır. 1000 üzerinde personel çalıştıran işyerlerindeki ölüm hızı Soma faciası nedeniyle artmıştır.

 

isyeri-calisan-sayisina-gore-is-kazasi.png

 

 

İşgörememezlik Gün Sayısına Göre İş Kazaları

iş kazalarının %53’ünde çalışanlar istirahat almadan kazanın olduğu gün işe devam etmekte,%34’ünde ise 5 gün ve üzeri istirahat almaktadırlar.

 

aza-sonrasi-raporlu-gun-durumu

 

 

İş Kazası Geçirenlerin Yaş ve Mesleki Tecrübesi

is-kazasi-sonucu-olumlerin-tecrubeye-gore-dagilimi

 

İş kazası sonucu ölen çalışanların %’22’si 3 ay-1 yıl arası mesleki tecrübeye sahiptir ve 5 yıldan fazla kıdemi olan çalışanlarda ölüm oranı daha azdır. İlk yıl içinde ölen çalışan sayısının iş kazası sonucu toplam ölene oranı, 2013 yılında %64,5 iken, 2014 yılında bu oran %55,3'a inmiştir. Bunun nedeni işyerlerinde görev yapan İş Güvenliği Uzmanlarının yarattığı farkındalık ve işe giriş eğitimlerinin mevyesini vermeye başlaması olabilir. 24 Aralık 2015 tarihi itibariyle 91383 iş güvenliği profesyoneli sayısına ulaşılmış olup, %74,2i C Sınıfı, %9,5u B sınıfı ve geri kalanı (%16,3) A Sınfıı iş güvenliği uzmanıdır.