İSG Katip Giriş
Yangın Söndürme Cihazı

Yanıcı Malzemeye Göre Yangın Tüpü Seçimi

 

Yangının ilk safhalarında verimli bir müdahalenin yerine getirilebilmesi için o bölümde çıkması muhtemel yangın tipine uygun söndürücü seçilmesi gerekmektedir. İş Güvenliği açısından önemlidir. Bu bakımdan öncelikle yangın sınıflarının belirlenmesi gerekmektedir. Beş adet yangın tipi mevcuttur. Bunlar;

A sınıfı yangınlar: Kâğıt, ahşap, kumaş, kâğıt gibi katı madde yangınları.

B sınıfı yangınlar: Akaryakıt, solvent, tiner gibi yanıcı ve parlayıcı sıvı yangınları

C sınıfı yangınlar: Metan propan, LPG gibi yanıcı ve parlayıcı gaz yangınları

D sınıfı yangınlar: Magnezyum, sodyum, alüminyum gibi metal yangınları

E sınıfı yangınlar: Elektrik yangınları

Bu tip yangınların söndürme maddesi olarak su, köpük, ABC toz, BC toz, D tozlu CO2, Halon gazı gibi maddeler kullanılmaktadır. 

Su

Su yangındaki ısıyı ortadan kaldırarak soğutma şeklindeki söndürme yöntemidir. A tipi yagınlarda kullanılması gerekmektedir.

Köpük

 Basınçlı su, deterjan ve hava karışımı ile elde edilmektedir. Yanan yüzeyi kaplayarak hava akışını önlemektedir. Böylelikle yangının hem oksijen ile hem de buhar ile bağlantısını keserek, yangın söndürme yoluna gidilmektedir. Köpük ağırlıklı olarak B tipi sıvı yangınlara müdahalede kullanılmaktadır. A tipi yangınlar için de kullanılabilmektedir. Köpük suyla reaksiyona giren yanıcı kimyasallar için uygulanmamalıdır.

Kuru Kimyevi Tozlar

BC tozlar özellikle B ve C grubuna giren yangınlar başta olmak üzere A ve D grubu yangınlarında da kullanılabilmektedir. Bu tip tozlar yanıcı sıvılar arasına girerek reaksiyonun devamlılığını etkilemektedir.

ABC tozlar da kimyasal reaksiyondan ayırma, boğma şekliyle yangını söndürmektedir. Dikkat edilmesi gereken nokta ABC tip tozlu portatif yangın söndürme tüplerinin sıcak ortamlarda bulundurulmaması gerekmektedir.

Karbondioksit

Karbondioksitli yangın söndürücüler B, C ve E sınıfı yangınlar için kullanılmaktadır. CO2’li tüplerin sıcak ortamda bırakılmaması gerekmektedir. Aksi takdirde tüplerin içerisinde sıvı halde bulunan CO ‘ningenleşerek patlama riski söz konusudur. 

D-Tozu (Hafif Metal Tozu)

Özel tozlardır. Metal yangınlarında kullanılmaktadır. Yüksek ısıya karşı dayanıklıdır. Boğma yöntemiyle söndürme işlemi gerçekleştirilmektedir.


 

Özet Tablo

Yangın Sınıfları

Yangın Türü

Su

Köpük

ABC Kuru Kimyevi Toz

CO2

Halon

A

Kağıt, Ahşap, Kumaş

 

x x x - -
B

Yanıcı sıvılar
Makine yağı, Doğalgaz, Petrol

- x x x x
C

Elektrik kabloları, kontrol panelleri

 

- - x x x

A&B

Yanıcı malzemeler ile parlayıcı sıvı ve gazların  birleşimi

 

- - x - -

A&C

Yanıcı malzemeler ile elektrikli 
aletlerin birleşimi
- - x - -

B&C

Yanıcı sıvı ve gazlar ile elektrikli aletlerin kombinasyonu

 

- - x x x

A,B&C

Yanıcı malzemelerin parlayıcı sıvıların ve gazların vede elektrikli aletlerin kombinasyonu - - x - -
D Yanabilen hafif metal yangınları bu sınıfa girer. (sodyum, 
potasyum, titanyum, magnezyum gibi.) Kuru kimyevi tozlar 
bu yangınları söndürmede kullanılır.
  x x x  
E

Elektrik tesisatında yaşanan yangınları bu sınıfa girer

 

        x

 

Yangın Söndürme Cihazının kaç tane olmalı?

 

- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 99. maddesi gereği düşük tehlike sınıfında her 500 m2, orta tehlike ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m² yapı inşaat alanı için 1 adet olmak üzere, uygun tipte 6 kg’lık yangın kuru kimyevi tozlu ve veya eşdeğeri gazlı söndürme cihazları bulundurulması gerekir.

- Kazan dairelerinde bu en az 1 adet 6kg’lık KKT’lu,

- Kat kaloriferi tesisatı bulunan veya gazyağı kullanılan binalarda, en az 1 adet 6 kg‘lık kuru ABC tozlu yangın söndürme tüpü tesis edilmelidir.

- Otoparklarda, depolarda, tesisat dairelerinde ve benzeri yerlerde ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı bulundurulması mecburidir.

- Depo ve tank alanlarında TS 862-EN 3‘e uygun en az 2 adet 12 kg‘lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır. Depo kapasitesine göre ilave 1 adet 12kg’lık  KKT’lu söndürme tüpleri ilave edilmelidir.

 

Yangın Söndürme Cihazların Bakımları

 

Yangın söndürme cihazlarının dolum ve bakımları TS 11748’e uygun olarak yapılması gerekmektedir. Söndürücülerin bakımını yapan üreticinin veya servis firmalarının Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Tüplerin 6 aylık periyodik bakımlarının yapılmalı, 4 yılda bir tozlarının değiştirilmesi gerekmektedir. Bakım formları tüplerin üzerinde bulunması gerekmektedir. 

 

Yangın Söndürme Cihazların Kontrolleri

 

- Yangın tüplerinin görsel olarak kontrollerinin haftalık gerçekleştirilmesi gerekmektedir. 

- Tüpler yangın tipine uygun olarak tespit edilmiş yerlerinde mi?

- Görülebilmesi veya ulaşılabilmesi için önlerine herhangi bir engelin olmamalı

- Kullanma talimatı okunabilir olmalı

- Mührünün kırık ve kayıp olmamalı

- Doluluğu tartılmak suretiyle kontrol edilmeli (Karbondioksit tipi)

- Tüplerdeki basınç göstergesi uygun konumda mı?

- Fiziksel bir darbe, korozyon başlangıcı veya tüplerde sızıntı olup olmadığı kontrol edilmelidir.

 

Yangın Söndürme Cihazların Yerleşimi ve İşaretlenmesi

 

Portatif yangın tüpleri, söndürücünün ağız kısmından zemine doğru en fazla 120 cm yüksekliğinde yerleştirilmiş olması gerekmektedir. Tüplerini yerini gösteren işaret ise yerden 200 cm yukarıya asılması gerekmektedir. İşaretçi kırmızı zemin üzerine beyaz levha şeklinde tasarlanması gerekmektedir. Levhanın boyutları 15x22,5 cm olmalıdır.

 

Yangın Söndürme Cihazların Kullanımı

 

1. Pim çekilir

 
 
 
 

2. Kol sıkılır

 
 

3. Yangının temeline hedef alınarak süpürme şeklinde müdahale edilir.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Portatif yangın söndürücüler kullanılırken dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

- Rüzgâr istikametine göre arkaya alınmalıdır.

- Tarayarak önden çıkış noktasına yangının temeline müdahale edilmelidir.

- Damlama veya sızıntı varsa sızıntının çıktığı nokta hedef alınmalıdır.

- Birden fazla yangın söndürme cihazı bir arada kullanılıyorsa farklı yönlere uygulanmalıdır.

- Yangın tamamen söndüğüne emin olmadan yangın mahallinden ayrılmamak gerekmektedir.